Πρόγραμμα Πρώιμης Παρέμβασης

Η Πρώιμη Παρέμβαση (ΠΠ) απευθύνεται σε όλα τα παιδιά που βρίσκονται σε κατάσταση επικινδυνότητας ή έχουν αναπτυξιακά προβλήματα. Η παρέμβαση θα πρέπει να ξεκινά στην ηλικία των 3 ετών όπως και εφαρμόζεται στην Β. Αμερική με εξαιρετικά αποτελέσματα.

Τι είναι όμως η ΠΠ;

Η υποστήριξη αρχικά παρέχεται σε ένα παιδι και την οικογένεια του μέχρι αυτο να ενταχθεί στο σχολικό σύστημα και μέχρι να είναι υπο την πλήρη αρμοδιότητα των εκπαιδευτικών υποστηρικτικών υπηρεσιών (Ευρωπαϊκός Φορέας για την Αναπτυξη της Ειδικής Αγωγής, 2005). Περιλαμβάνει την διαδικασία απο την πρώτη στιγμή που εντοπίζεται και καθορίζεται το πρόβλημα μεχρι και την εκπαίδευση και την καθοδήγηση. Είναι σημαντικό ότι το πρόγραμμα ΠΠ είναι συνυφασμένο και απόλυτα συνδεδεμένο με το ιδεολογικό φορτίο της Συνεκπαίδευσης, στο Σχολείο για Όλους (Inclusive Education). H ΠΠ είναι μια σύνθεση υπηρεσιών για πολύ μικρά παιδια και τις οικογένειές τους, η οποία καλύπτει οποιαδήποτε δράση λαμβάνεται, όταν ένα παιδι έχει ανάγκη ειδικής υποστήριξης, ώστε να διασφαλίσει και να ενισχύσει την προσωπική ανάπτυξη του παιδιού, να ενδυναμώσει τις ικανότητες των οικογενειών και να προωθήσει την κοινωνική ενσωμάτωση τόσο του ίδιου παιδιού όσο και της οικογένειάς του (Peterander, 2008). H στήριξη αυτή παρέχεται στο φυσικό περιβάλλον του παιδιού σε τοπικό επίπεδο με μια προσέγγιση προσανατολισμένη στην οικογένεια, για την οποία υπεύθυνη είναι μια διεπιστημονική ομάδα (ECI Report European Agency, 2005).

Τα προγράμματα ΠΠ ασχολούνται με παιδιά βρεφικής ή νηπιακής ηλικίας με εμφανείς αναπηρίες, αναπτυξιακές διαταραχές ή βρίσκονται σε επικινδυνότητα για αναπτυξιακές διαταραχές. Ειδικότερα ένα παιδί θεωρείται ότι εχει κάποια διαταραχή, όταν παρουσιαζει καθυστέρηση ή /και δυσλειτουργία σε μια ή περισσότερες δεξιότητες:

• Αδρής Κινητικότητας
• Λεπτής Κινητικότητας
• Αισθητηριακής αντίληψης
• Αισθητηριακής Ολοκλήρωσης
• Επικοινωνίας (λόγου και ομιλίας)
• Γλώσσας και μαθηματικών
• Κοινωνικές (προσαρμοστικής συμπεριφοράς)

Ένα παιδί θεωρείται ότι βρίσκεται σε επικινδυνότητα όταν παρουσιάζει:

• Ειδικές βιολογικές διαταραχές ορθοπεδικής ή νευρολογικής φύσης
• Χρόνιες παθήσεις, όπως καρδιακά προβλήματα, επιληψία, κυστική ίνωση και ρευματισμό
• Προωρότητα ή παράταση τοκετού

Η διαδικασία της ΠΠ έχει ως εξης:

1. Εντοπισμός και καθορισμός του προβλήματος (παρατήρηση πρώιμων σημείων που αποτελούν ενδείξεις οτι η ανάπτυξη του παιδιού βρίσκεται σε επικινδυνότητα)
2. Καθορισμός και διαφοροδιάγνωση του προβλήματος (περιγραφή αναπτυξιακών διαταραχών και πιθανή απόδοση της αιτιολογίας σύμφωνα με το ταξινομικό σύστημα των ψυχικών και νευροψυχιατρικών προβλημάτων)
3. Ειδική αγωγή και Εκπαίδευση απο ειδικό παιδαγωγό με εξατομικευμένο πρόγραμμα

Η διαδικασία εκτίμησης της ΠΠ περιλαμβάνει σειρά εξετάσεων:

• Οικογενειακό ιστορικό
• Ιατρικές εξετάσεις Παραϊατρικές εξετάσεις απο ειδικούς, λογοθεραπευτές, εργοθεραπευτές, φυσιοθεραπευτές.
• Ψυχοπαιδαγωγικές εξετάσεις που αφορούν την αξιολόγηση της προσωπικότητας του παιδιού εφαρμόζοντας κριτήρια και συστηματική παρατήρηση καθώς και ανάλυση της μαθησιακής κατάστασης του παιδιού.
• Αξιολόγηση της διαδικασίας αναγνώρισης και παρέμβασης μέσα απο τους ίδιους τους γονείς.

Σημαντικός σταθμός στην υλοποίηση και αποτελεσματικότητα του προγράμματος αποτελεί η συμβουλευτική γονέων που αφορά στην παροχή πληροφοριών σχετικά με το πρόβλημα του παιδιού, στη συναισθηματική στήριξη για την αποδοχή του προβλήματος, στην ελαχιστοποίηση του άγχους, καθώς και σε θέματα που σχετίζονται με την φροντίδα και θεραπεία του παιδιού και ειδικότερους τρόπους ανατροφής του, έτσι ώστε να αντιμετωπίζονται οι ειδικές του ανάγκες. Επίσης, μέσα στα πλαίσια της στήριξης γονέων εντάσσεται και η υλική υποστήριξη της οικογένειας με το σύστημα της επιδοματικής πολιτικής.

Το εξατομικευμένο πρόγραμμα του κάθε μαθητή αναφέρεται στις ακόλουθες περιοχές μαθησιακής ετοιμότητας:

• στον προφορικό λόγο
• στην ψυχοκινητικότητα
• στις νοητικές ικανότητες
• στην συναισθηματική οργάνωση 

Κυριακίδη Αικατερίνη

ΒΑ Social Worker- MA Special and Inclusive Education